|
HİTİT HEYKEL ve KABARTMA SANATI
Anadolu’da anıtsal heykel Hititlerle başlar. 
Güneş Kursunu Mısırlılardan aldılar, yeni bir anlam yüklediler. Güneş Kursu “Ben Majeste Kral” anlamına geliyordu.
Kral Tuthaliya IV ün kimliği, MÖ. 1250-1220,
Hattuşa, Yazılıkaya Açıkhava Tapınağı |
|
GÜNEŞ KURSLARI ve İKONOGRAFİ
Güneş kursları ve hayvan şekilli alemler, bir sopanın ucuna takılarak, rahipler tarafından törenlerde taşınırlardı.
Güneş Kurslarının ortasında duran boğa, geyik, aslan gibi hayvanlar tanrıların sembolleri veya taptıkları hayvanın heykelciğiydi . Boğa en büyük tanrı olan Gök Tanrısının sembolüdür.
Kursu çevreleyen yuvarlak kainatı, etrafından ışınlar çıkması güneşi, ortasındaki hayvan bir tanrıyı, sallandıkça ses çıkaran küçük çembercikler yıldızları, .. Kral alemlerinin hepsi bir çift boğa boynuzu tarafından taşınmaktadırlar.
Tunç güneş kursu, Alacahöyük, MÖ. 2100-2000 (Ana. Med. Müz.) |
Alacahöyük, İÖ.3. bin yıl ikinci yarısı, h:24 cm, dövme ve dökme tekniğiyle tapılmıştır.(Ana. Med. Müz |
Alacahöyük, MÖ.2100-2000, h:23 cm.tunç (Ana. Med. Müz.) |
Horoztepe, İÖ.3. bin sonu, h:25.5 cm,tunç (Ana. Med. Müz.) |
Güneş Kursları; Dinsel Alem, Törensel Sembol, Sistrum gibi adlarla da anılır

Hattuşa/Boğazköy, Kral kapısı tanrı kabartması, İÖ. 14.yy. Y:200cm. (Ana. Med. Müz.) |
Kabartmalarda; Tanrılar ve krallar, bir kolları öne uzatılmış, öteki elleri göğüs hizasında yere paralel durumdadır. (soldaki resim)Tanrıça ve kraliçeler, bir kol tam öne, diğeri öne uzatılmış ve yukarı kıvrılmış durumdadır. (sağdaki resim)
Bütün figürlerde eller yumruk şeklinde sıkılıdır.
Krallar tanrılara ibadet ediyorsa, iki elleri yumruk biçiminde birleşmiş ve yüz hizasındadır.
Tanrılar ve krallar hep bıyıksız betimlenmiştir.
Hitit kabartmalarında figürler genellikle yandan resmedilmiştir.
Hitit çağında insan figürü, görüldüğü gibi değil en ideali düşünülerek yapılırdı.
|

Kargamış/Kültepe, İÖ. IX. yy. Y: 90 cm. bazalt kabartma. Kubaba törenine katılan kadın |

Ugarit buluntusu, Kral IV. Tuthaliya’ya ait mühür baskısı (MÖ.1250-1220) |

Yazılkaya ana sahne çizimi |
|
|
Bir tanrının hiyeroglif işareti ikiye bölünmüş bir elipsten oluşur. Hem erkek hem de dişi tanrıyı tanımlamak için kullanılır. Eğer gök tanrısı ise bu elipsin altına W şeklindeki yıldırım işareti bulunur.
Gök tanrısı dağlar üzerinde betimlenir.
Uzun üçgen; kral, üçgenin üzerindeki iki ucu kıvrık işaret; büyük, ikisi birden; Büyük kral anlamı taşır.
İki ucu kıvrık işaret bir kadın başının üzerinde yer almışsa, büyük kraliçe anlamı taşır.
Tanrılar başında külahla betimlenir. Bu külahlarda yer alan boynuzların sayısı o tanrının önemine işaret eder. Boynuz ne kadar çoksa o tanrı o kadar önemlidir. İştar ve on iki tanrıda birer boynuz, gök tanrısında on boynuz vardır.
Tanrıçalar başlarında bir polosla betimlenir
Kral IV. Tuthaliya’dan itibaren Hitit krallarını boynuzlu külahla görürüz. Bu Hitit krallarının yaşarken tanrılaştırıldığına işaret eder. (solda yer alan Tuthaliya mühründe, tanrı Şarumma’nın koltuğu altındaki Kral Tuthaliya boynuzlu külahla betimlenmiştir. Bunların karşılarında duran kadın figürü, sol elinde tuttuğu beş elips yüzünden tanrıça olduğu anlaşılır) Tuthaliya, Büyük Galerideki kabartmasında da tanrılar gibi dağ üstünde betimlenmiştir.
Krallar tanrılara ibadet sırasında iki ellerini yumruk biçiminde bitiştirip yüzler hizasında tutarlar.
Krallar ucu kıvrık bir asa tutarlar.
|
|
|
SANATÇI METERYALLERİ

Hititli sanatçılar altın, gümüş, bronz, demir, fildişi, lapislasuli, dağ kristali kullanarak eserlerini yaratmışlardır. Bunların çoğu yurt dışına kaçırılmış, önemli müzelerde sergileniyorlar.
Ana tanrıçayı kucağında bir çocuk ile betimleyan altın takı
Y: 4.3cm. MÖ. 14-13. yy. (New York Metropolitan Müz.)
|
|
Ölülerini sağ yanına yatmış hocker pozisyonunda toprak içine açtıkları çukurlara gömüyorlardı. Çukur taşlarla örülüyor, üstü ağaçla kaplanıp toprakla örtülüyordu. Sonra ölü yemeği yeniyordu. Kurban hayvanının kemikleri mezarın üstüne sıralıyorlardı.
Alacahöyük, Eski Tunç Çağı ölü gömme töreni temsili resmi
|