Eski Yunan hakkında bilgi

Eski Yunan hakkında bilgi

Eski Yunan terimi, Yunanca “Helias”tan dolayı “Helenler” de denen, Yunanistan Yarımadasında yaşayan kavimler ve onların kurduğu eski devlet ve uygarlıkları anlatmak için kullanılır. Çiftçi bir halk olan Helenler ya da Eski Yunanlılar, tarihlerinin başlangıcında çok sade bir yaşam sürerler, sırtlarına kendilerinin dokuduğu yünden bir gömlek, ayaklarına sığır derisinden çarık giyerlerdi. Köylüler tek bir odadan ibaret olan kulübelerde oturur, evcil hayvanlarla birarada yatarlardı Continue reading Eski Yunan hakkında bilgi

İbni Haldun

Özgün bir tarih kuramcısı, kültür, siyaset, felsefecisi ve toplumbilimci olan İbni Haldun, tarihsel olayları toplumsal, etnik, kültürel, siyasal, ekonomik, hatta coğrafi ve biyolojik koşullarla bağlantıları içinde değerlendiren ilk düşünürdür. Birçok bilim adamı, tarih felsefesinin ve sosyolojinin çağdaş anlamda birer bilim olarak ortaya çıkmasını İbni Haldun’la başlatmışlardır. İbni Haldun’un başka bir özelliği de İslam dünyasında bilimsel ve düşünsel durgunluğun yaşandığı bir dönemde gözlemci ve eleştirici bir düşünür olmasıdır.

Bilim ve siyaset yolunda bir yaşam.

1 ramazan 732’de (27 mayıs 1332) Tunus’ta doğdu. Asıl adı Abdurrahman, babasının adı Muhammed’dir. Genellikle dedesi Haldun’un adıyla İbni Haldun (Haldun oğlu) diye tanınmıştır. Güney Arabistan’ın Hadramut yöresinden, önce İspanya’ya, oradan da Kuzey Afrika’ya göçerek Tunus’a yerleşmiş; bilim, düşünce, edebiyat ve siyasetle yakından ilgilenmiş olan eski ve soylu bir ailenin çocuğudur. İlk öğreniminden sonra aydın bir kişi olan babasının yakın ilgisi sayesinde seçkin hocalardan fıkıh, hadis, tefsir, akaid, mantık, felsefe, matematik, tabiat bilimleri, dil bilimleri, şiir, edebiyat gibi dinsel ve din dışı alanlarda çok iyi bir öğrenim gördü. 1348’de çıkan bir veba salgınında anne ve babasıyla hocalarından çoğunu kaybetti.
Yirmi yaşındayken, Tunus’un yönetimini elinde bulunduran Beni Hafs hanedanından Sultan Ebu lshak’ın kâtipliğine getirilmesiyle İbni Haldun’un çalkantılı siyasal yaşamı başlamış oldu. Bunu, Biskra, Fas, Gırnata, Bicaye, Tlemsen gibi merkezlerdeki benzer görevleri izledi. Bir ara Fas Emin Ebu İnan onu bilim meclisine kabul etti. Bu görevdeyken siyasal bir nedenle hapsedildi. İki yıl sonra yönetime getirilen Ebu Salim onu önce sırkatibi, ardından da «mezalim» dairesi başkanı yaptı. 1362’de İspanya’ya geçerek eski bir dostu olan Gırnata Emiri Ebu Abdullah Muhammed’in hizmetine girdi. Bir yıl sonra emir onu Castilla Kralı Zalim Pedro nezdinde elçi olarak görevlendirdi. Bir süre sonra Gırnata emirinden izin alarak Kuzey Afrika’ya dönen İbni Haldun, Bicaye’de, çok istediği haciplik (başvezirlik) makamına kavuştu; bu arada bir yandan da öğretim faaliyetlerini sürdürdü.

1366’daki yönetim değişikliği üzerine görevden ayrılarak kabileler arasında dolaşmaya başladı; muhtemelen, yazımını tasarladığı Mukaddime için veriler toplamak üzere, Bedevi yaşam tarzını inceledi. Bu arada, zaman zaman siyasal nedenlerle güçlükler yaşadı ve sonunda İspanya’ya dönmek zorunda kaldı (1374). Sürtüşmelerle dolu siyasal geçmişi nedeniyle İspanya’dan da çıkarıldı. Yeniden Kuzey Afrika’ya döndüğünde çaresizlik içindeyken, geçmişte araları pek de iyi gitmeyen Tlemsen Sultanı Ebu Hammu’nun önerisini kabul ederek kabileler arasında onun propagandasını yapmak zorunda kaldı.

Siyasal çalkantılardan bıkan İbni Haldun, Ebu Hammu’nun iznini alarak İbni Selame denilen bir kaleye yerleşti ve kendisini tümüyle bilimsel çalışmalara verdi. Ünlü eseri Mukaddime ’yi 1374’te burada tamamladı. Ardından, dört yıl içinde el- İber adlı yedi ciltlik tarih kitabının müsveddesini hazırladı. Bu son çalışmanın, eskiden incelediği kaynaklarını bir kez daha gözden geçirmek düşüncesiyle 1378’de Tunus’a gitti. Buradaki çalışmaları sırasında dersler de verdi. Siyasal geçmişi Tunus’ta da kendisini rahat bırakmayınca 1382’de Mısır’a gitmek zorunda kaldı. Kahire’de, başta Sultan Berkuk olmak üzere, ileri gelenlerin geniş ilgisini gördü. Kahire medresesine müderris olarak atandı. Burada verdiği ilk dersiyle, devlet adamlarının da içinde bulunduğu izleyicilerini adeta büyüledi. Kadılık görevine getirildi ve bu görevdeki adaleti, yansızlığı ve yürekli tutumu nedeniyle beş kez görevden alındı ve yeniden atandı. Bu arada Hicaz, Kudüs ve Suriye’ye gitti. Bu son gezisi sırasında, Suriye’yi ele geçiren Timur’la görüştü. lbni Haldun’dan çok etkilenen Timur onu yanında alıkoymak istediyse de, İbni Haldun bu isteği reddederek çok sevdiği ve hayatının en huzurlu günlerini geçirdiği Kahire’ye döndü. Bilim ve siyasetin verdiği iki kat yorgunlukla geçen hayatı 303/1406’da Kahire’de sona erdi.

Tarih felsefesi

İbni Haldun’un tarihçiliğinin iki temel yönü vardır:

Bir yönüyle, tarihin kaynaklarını, tarihsel verilen, yazılı belgeleri, nakil ve rivayetleri eleştiri süzgecinden geçirir; tarihsel olaylarını mantıksal bir kadro içinde düşünür. Böylece, onda tarih, geçmişte anlaşıldığının tersine, olguların yalnızca anlatımı değil, aynı zamanda anlatılanların doğruluk derecelerini saptama yöntemi haline gelir. İbni Haldun, «hikmet ölçüsü» diye adlandırdığı bu yönteme göre yanlışlığını saptadığı eski tarihlerden örnekler de vermiştir. Sözgelimi, Mes’udi adlı Arap tarihçisi İsrailoğullarının bir savaşta 600 000 asker topladıklarını yazar. Oysa İsrailoğullarının toplam nüfus sayısının azlığı, ülkelerinin dar oluşu, savaşın yapıldığı alanın kapsayabileceği insan sayısının sınırlı oluşu vb ölçüler dikkate alındığında Mes’udi’nin kaydettiği bu rakamın oldukça abartmalı olduğu kendiliğinden ortaya çıkar. Kaldı ki, Müslümanlara karşı Kadisiye’de ölüm kalım savaşı veren İran gibi o dönemin oldukça büyük bir ülkesi bile ancak 120 000 asker donatabilmiş, 200 000 de yedek toplayabilmiştir.

İbni Haldun tarihsel olaylarla ilgili nedensellik ilkesi üzerinde de önemle durur; bu olayların hangi tarihsel yasalar çerçevesinde geliştiğini araştırır. Bu bakımdan tarihi, bir olaylar yığını değil, olaylar düzeni olarak algılar ve böylece bu bilimi, geçmiş olayların kuru öyküsü olmaktan kurtarıp bir «ilim» düzeyine çıkarır. Ayrıca nedensellik ilkesi tarihçiyi, geçmişteki olayların toplumsal, siyasal, coğrafi, etnik, kültürel vb etkenlerini de inceleme ye götürür. Bizzat İbni Haldun, tarih biliminden bunu anlamış ve dev yapıtı Mukaddime’de başarıyla uygulamıştır. Sıradan olayların anlatımından öre «tarih fenni» veya bilimi, olayların «dış»ıyla (zahir) yerinmez; «iç» yüzüne (bütın) de bakar, Böylece «siya serin temelleri, uygarlığın (ümran) doğası, insani topluluğun türlü durumları,tarih incelemelerinde vazgeçilmez birer öğe olarak büyük önem kazanır. İbni Haldun, tarihçiliği eski dönemlerin felsefe tanımıyla« eşyanın gerçeklerini bilme, kavrama» olarak anlar. Kendisinden önceki tarihçileri, tarihin bu «bâtın» yanını görememiş olmakla suçlar ve onların hangi noktalarda yanlışlar yaptıklarını örnekleriyle anlatır.

Bilginimiz, ilk kez kendisinin «çok soylu ve çok değerli» bir tarih bilimi başlattığını söyleyerek övünmüş ve bunun kendisine bir Tanrı vergisi olduğunu ima etmiştir. Ancak, yeri geldikçe yetersizliğini belirterek okuyucusunun kendisini eleştirmesini, verdiği yanlış bilgiler varsa bunları düzeltmesini isteme erdemini de göstermiştir. Yer yer eski tarihçileri suçlarken, bazen de «eski kültür çağlarından bize ulaşmayan eserler ulaşanlardan daha çok olduğuna ve insan soyunun yetiştirdiği düşünürlerin sayısı oldukça kabarık bulunduğuna göre» bu konuda «geçmişi suçlamanın doğru olmayacağını» belirtmiştir.

Toplumbilim

İbni Haldun toplumbiliminin yeterince kavranabilmesi ve öz günlüğünün saptanabilmesi için, bu alandaki temel kavramlarından ikisi üzerinde özellikle durulması yeterli olacaktır:

Umran. İbni Haldun «umran» terimine, yerine göre az çok değişik anlamlar yüklemiştir. Bir tanıma göre umran «gereksinimlerin karşılanması ve kaynaşmanın sağlanması amacıyla insanların köylerde ve kentlerde toplanmaları» olgusudur Başka bir deyişle umran, geçinmek için yardımlaşmak zorunda olan insanların bir yerde toplanarak orayı «mamur etmeleri», şenlendirmeleridir. İkinci bir tanımda umran yalnızca «insansal topluluk» (insan? ictima) biçiminde iki kelimeyle açıklanarak yerleşme unsuru tanımın dışında tutulmuştur. Bu tanıma uygun olarak Ibni Haldun, umranı «hazeri umran» (yerleşik uygarlık) ve «bedevi umran» (göçebe uygarlık) diye ikiye ayırmıştır.

lbni Haldun’un «umran ilmi»nin çağdaş sosyolojide hangi te dinle karşılanması gerektiği sorusu yeterince aydınlatılamamış; bu terime sosyoloji, tarih felsefesi, uygarlık bilimi, kültür bilimi gibi değişik karşılıklar önerilmiştir. Öyle görülüyor ki «umran ilmi», yerine göre tüm bu karşılıkları birlikte kapsayacak genişlikte olmakla birlikte, «umran sözcüğünün köküne ve Mukaddime’deki yaygın kullanılış biçimine bakarak bunu «uygarlık bilimi» diye anlamak doğruya en yakın olanıdır.

Uygarlık biliminin konusu temelde «insansal topluluk»tur. Düşünüre göre nasıl ki maddenin kendine özgü bir doğası varsa, insansal topluluğun da ayırıcı ve süreklilik taşıyan bir doğası vardır. Fizik ve kimya gibi bilimlerin maddenin doğasını, onda olup biten olayları ve bu olaylar arasındaki neden-sonuç ilişkisini incelemesi gibi uygarlık bilimi de toplumların doğasını, toplumsal olaylar arasındaki neden-sonuç ilişkilerini araştırır ve yasalarını saptar. İbni Haldun’un, bu görüşleriyle, toplumsal olaylarda tam bir determinist olduğu anlaşılmaktadır.

Asabiyet. Terimin İslam öncesi dönemde taşıdığı «kabilecilik, ırkçılık» anlamı dolayısıyla İslam kültüründe asabiyet sürekli olumsuz ve itici bir kavram olarak görülmüş; özellikle Hz. Muhammed’in, bu anlamdaki asabiyeti kesin bir dille yermesi ve reddetmesi nedeniyle Müslüman bilginler ve daha çok da ahlakçılar asabiyeti bir erdemsizlik olarak değerlendirmişlerdir. İlk kez İbni Haldun, bu sözcüğe olumlu anlamlar yükleyerek ona kendi tarih ve devlet felsefesinde büyük ağırlık vermiştir, Ancak o, asabiyet teriminin kendi felsefesinde içerdiği anlamı açıkça gösteren tam bir tanımını vermemiştir. Bu yüzden çeşitli araştırmacılar, asabiyet teriminin Mukaddime’de dayanışma ruhu, cemaat ruhu, grup duygusu, kabilecilik, kan bağı, toplumsal dayanışma gibi kavramlardan biri ya da birkaçı için kullanıldığını belirtmişlerdir. Bununla birlikte İbni Haldun, asabiyeti, dar anlamda «savunma» (müdafaa) ya da «saldırı» (mutalebe) amacına yönelik mücadele enerjisi sağlayan toplumsal bilinç şeklinde anlamaktaysa da, Mukaddime’nin, bu konuyu işleyen ilk bölümlerinden anlaşıldığına göre asabiyeti, ırksal bağlarıyla da coğrafi, siyasal veya dinsel nedenlerin doğurduğu binlik ve dayanışma ruhu olarak incelemiştir. Bu nedenle asabiyeti şu ya da bu dönemdeki, çevredeki uygulanış seçimine göre değil, doğrudan doğruya insanoğlunun doğal bir özelliği ve en küçük toplumsal birliklerden en büyük devletle- re kadar bütün toplulukların kuruluş, gelişme ve yıkılışlarında ro lü bulunan bir kitle enerjisi olarak algılamakta; öfke duygusu, cin sel istekler vb öteki biyolojik ve psikolojik yetiler gibi asabiyet duygusunun da olumlu ya da olumsuz sonuçlar doğurabilecek yönlerinin bulunduğunu söylemektedir.

Düşünüre göre Hz, Muhammed’in yerdiği asabiyet, haksız ve yanlış uygulamalarla ortaya çıkan «cahiliye (İslam öncesi) dönemi asabiyeti»dir. Buna karşılık asabiyetin doğru amaçlara ve Tanrı’nın buyruğunu gerçekleştirmeye hizmet yolunda kullanılması da mümkündür. Aslında devletler gibi «dinler ve şeriatlar» bile asabiyet desteğiyle kurulur, gelişir bu destekten yoksun kalınca da yıkılırlar. Asabiyet en ilkel şekliyle beşerin doğasında bulunan saldırı ve düşmanlık eğilimlerine karşı yine aynı doğadan gelen, akraba vb yakınlara acıma duygusunun doğurduğu dayanışma eğilimidir. Gerçekte soy birliğinden başka bir deyişle organik yakınlıktan kaynaklanan, dolayısıyla en ileri derecesiyle ilkel (bedevi) topluluklarda bulunan asabiyet toplumların yerleşik ve uygar (hazeri) yaşama geçmeleri oranında gücünü kaybeden Çünkü bu durumda çeşidi nesepler arasında homojenliğin zayıflaması ve giderek ortadan kalkması soy birliğini olumsuz yönde etkileyecektir, Nitekim en güçlü asabiyet, birbirine en yakın akrabaya (en-nesebü’l-hassa) arasında bulunur ve nesep uzak akrabaya (en-nesebü’l-âmme) yayıldıkça asabiyet de zayıflar. İbni Haldun kendi dönemine kadar İslam kültür ve uygarlığının egemen olduğu ülkelerdeki hanedan, kabile ve ulusların tarihi üzerinde yaptığı objektif inceleme ve tahlilleri sonucunda ilkel yaşamdan uygar yaşama; aile, aşiret, kabile birliklerinden devlet yapısına; kaba kuvvet döneminden hukuk devletine geçişin her aşamasında rol oynayan temel faktörün asabiyet dinamizmi olduğu sonucuna varmaktadır.

İbni Haldun’un tarih ve devlet felsefesinin bu şekilde bir asabi yet diyalektiğine dayandığı kesindir. Öyle ki> ona göre, her yeni düşünce ve inanca karşı insanların doğasında bulunan olumsuz tepki gösterme eğilimi, zora başvurma biçiminde eyleme dönüşme isti dadındadır. Dolayısıyla bir egemenliğin, hatta peygamberlik veya herhangi bir ideolojinin başarıya ulaşması> öncelikle asabiyet ruhunun gücüne bağlıdır. Bu güce duyulan gereksinim bakımından peygamberle dinsel bir mesaj taşımayan başka egemenlikler arasındaki fark yoktur. Nitekim Hz. Muhammed’in «Allah, kavminin himayesinden destek almayan hiçbir peygamber göndermemiştir» anlamındaki sözü de bu gerçeği vurgulamaktadır. Böylece, düşünce tarihinde, siyasal egemenlikle toplum psikolojisi, toplumdaki birlik ve dayanışma dinamiği arasındaki etkili ilişkiyi ilk kez gören bilim adamı İbni Haldun olmuştur.

Axis 2000

İbni Sina


İslam düşünce tarihinin en büyük isimlerinden olan İbni Sina’nın bu seçkinliği, birçok yönden özgünlük taşıyan, ayrıntılı ve mükemmel bir sistemle sunulmuş felsefesinden ileri gelir. İbni Sina, ilahiyattan ahlak ve siyasete kadar felsefenin o dönemdeki bütün disiplinlerini ele almış; ayrıca başta tıp olmak üzere, pozitif bilimlerde de söz sahibi

olmuştur. Helenistik dönemde yeniplatoncu bir kimliğe büründürülmüş olan Aristotelesçiliği, felsefe yöntem ve ölçüleri içinde kalarak İslami bir söylemle ortaya koymaya çalışmış; Gazali, Fahreddin Razi, İbni Teymiyye gibi İslam dünyasında çok etkin olan bilginlerin ağır eleştirilerine karşın «eş-Şeyhu’r-Reis » (baş üstat) ünvanını bütün dönemlerde korumuş; tıpta ise modem tıbbın doğuşuna kadar Doğu ve Batı’da otorite sayılmıştır. Continue reading İbni Sina

ARKEOLOJİ KİTAPLARI

ANADOLU UYGARLIKLARI KİTAPLARI

Kitabın adı Alt Başlık Yazarı Yayınevi Y.Tarihi

EGE ve YUNAN TARİHİ, Ord. Prof. Arif Müfit MANSEL, T.T.K. 1947

ANADOLU UYGARLIKLARI Ord. Prof. Ekrem AKURGAL Net turistik Yay. 1987

ANADOLU KÜLTÜR TARİHİ Ord. Prof. Ekrem AKURGAL Tübitak Yay. 1998

EGE Batı Uygarlığının Doğduğu Yer Doğu Hellen Kültür Tarihi (M.Ö.1050-333) Ord. Prof. Ekrem AKURGAL İzmir B.Ş. Belediyesi Yay. 2000

HATTİ VE HİTİT UYGARLIĞI Ord. Prof. Ekrem AKURGAL Yaşar egitim Kültür Vakfı- İzmir 1995

HİTİT ÇAĞINDA ANADOLU Ord. Prof. Sedat ALP Tübitak Yay. 2001

HİTİT GÜNEŞİ Ord. Prof. Sedat ALP Tübitak Yay. 2003

HİTİTLERDE ŞARKI. MÜZİK VE DANS Ord. Prof. Sedat ALP Kavaklıdere Kültr. Yay. 1999

HİTİTLER Ark. İlhan AKŞİT Sandoz Yay. 1981

HİTİTLER VE HATTUŞA Muazzez Hilmiye ÇIĞ Kaynak Yay. 2000

BOĞAZKÖY’DEN KARATEPE’YE Hitit Bilim ve Hitit Dünyasının Keşfi ” Yapı Kredi Yay. 2001

TÜRKİYENİN TARİHİ Bir Gezginin Gözüyle Anadolu Uygarlığı Seton LLOYD Tübitak Yay. 1989

ANADOLU ARKEOLOJİSİ Başlıngıçtan Perslere Kadar Prof. Veli Sevin Der Yay. 1997

ESKİ ANADOLU ve TRAKYA Başlangıçtan Pers Eğemenliğine Kadar Prof. Veli Sevin İletişim Yay. 2003

ANADOLUDA BRONZ ÇAĞI KENTLERİ Prof. Sevgi AKTÜRE Tarih Vakfı 1994

MAĞARADAN KENTE Anadolu’nun Eski Yerleşim Yerleri Celal TUNA İletişim Yay. 2000

TÜRKİYE ARKEOLOJİSİ VE İstanbul Üniversitesi 1932- 1999 Editör Prof. Oktay BELLİ İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü 2000

ARKEOLOJİ Bir İnsan ve Uygarlık Bilimi Ark. Hasan Tahsin Uçankuş Kültür Bakanlığı Yay. 2000 1244 sayfa, a4 boyutu

ARKEOLOJİ NİYE? NASIL? NE İÇİN? Toplumsal Arkeoloji Platformu Ege Yay. 2003

ARKEOLOJİ DİPTEN GELEN SANAT Sanat Dünyamız Dergisi 80 Yapı Kredi Yay. 2000
ARKEOLOJİ BİR BİLİMİN KATMANLARI COGİTO Dergisi, Sayı 28 Yapı Kredi Yay. 2001

ARKEOLOJİ SÖZLÜĞÜ Ark. Secda SALTUK İnkilap Kitabevi 1989

ANADOLU UYGARLIKLARI ANSİKLOPEDİSİ I., II.,III. Ciltler Görsel Yay. 1982

DOĞU ANADOLU VE URARTULAR Prof. Afif ERZEN T.T.K. 1984

Erzurum Çevresinin URARTU Tarihindeki Yeri Prof. Emin BİLGİÇ Şafak Matbaası Ank. 1993

URARTU KRALLIĞI Tarihi ve Sanatı Prof. Altan ÇİLİNGİROĞLU Yaşar egitim Kültür Vakfı- İzmir 1997

URARTU: SAVAŞ VE ESTETİK Prof. Okyay BELLİ Yapı Kredi Yay. 2003

GALATLAR ve GALATYA TARİHİ Anadolu’daki Yard. Doç. M. Ali KAYA Ege Üni. Ed. Fak. Yay. 2000

PİSİDYA TARİHİ Hellenistik ve Roma Devrinde Doç. Mehmet ÖZSAİT Edebiyat Fakültesi Yay. 1985

DOĞUBAYAZIT SEMPOZYUMU Ed. Oktay BELLİ Çekül Vakfı 2004

BERGAMA’DA FİKİR ADAMLARI Osman BAYLADI Bergama Belediyesi Yay. 1941

BERGAMA Tarihinde Su Yolları ve Çeşmeler Osman BAYLADI Bergama Belediyesi Yay.

ANTİK KAYNAKLARDA KARADENİZ BÖLGESİ Adem IŞIK T.T.K. 2001

ANTİK ÇAĞDA KENTLER NASIL KURULDU R. E. WYCHERLEY Arkeoloji ve Sanat Yay. 1986 Amerikada 1947′ de yayınlandı.

ANTİK STADİUMLAR Ark. Secda SALTUK İnkilap Kitabevi 1995

ANTİK YUNAN VE ROMA’DA MÜHENDİSLİK J. G. LANDERS Tubitak Yay. 1996
ESKİ ANADOLU MİMARLIĞI Rudolf NAUMANN T.T.K. 1975

ANTİK OLİMPİYAT OYUNLARI Judith SWADDLING Homer Kitabevi 2000

ANTİKÇAĞDA AYDINLATMA ARAÇLARI Ark. Sedef ÇOKAY Türk Eskiçağ Bilimleri Enstitüsü 1998

ANTİK DÜNYADA GÜNLÜK YAŞAM Ark. Ö. Selçuk GÜR Magister Turizm Yay. 1991
ESKİ YUNAN ÇÖMLEKÇİLİĞİ Kaan İREN Türk Eskiçağ Bilimleri Enstitüsü 2003

ANADOLU TANRIÇALARI Prof. Oktay BELLİ Promete Yay.

ZEUS’UN ANADOLU KÜLTLERİ Prof. Nuran ŞAHİN Akdeniz Medeniyetleri Ens.Yay. 2001

MARMARİS MÜZESİ Ticari Amforaları Ahmey Kaan ŞENOL Kültür Bakanlığı Yay. 2003

Arkeoloji Sanat Tarihi Araştırma Teknikleri Prof. Haşim KARPUZ Selçuk Üniversitesi Yay. 2001

ARKEO ATLAS Anadolu nun Tarih Öncesi Sayı-1 Atlas Dergisi_2002

ARKEO ATLAS Anadolu da Kentleşme Sayı-2 Atlas Dergisi-2003

ARKEO ATLAS Hititler, Tunç Çağı Sayı-3 Atlas Dergisi-2004

ARKEO ATLAS Doğu nun Demir Çağı Sayı-4 Atlas Dergisi-2005

ANTİK BÖLGE KİTAPLARI

anadolu_arkeolojik_bolgeleri.gif

ADI ALT BAŞLIK YAZARI Yayıncı Y. Tarihi

ANADOLU’NUN TARİHİ COĞRAFYASI Prof. Veli SEVİN Türk Tarih Kurumu 2001

Antik Çağ Türkiye Tarihi Coğrafya Bölgeleri Dr. Emrullay GÜNEY Bilgili Yayın & Yapım 2000

ANTİK ÇAĞ TÜRKİYE KENTLERİ Dr. Emrullay GÜNEY Bilgili Yayın & Yapım 1999

ANTİK KENTLER, Mitoloji, Tarih, Arkeoloji Ark. Yusf GÜL İzmir, 1996

AIOLIS Prof. Bilge Umar Ak Yayınları 1980

AIOLIS Prof. Bilge Umar İnkilab Yay. 2002

BITHYNIA Küçük Asya Charles Texier Avrasya etnoğrafya vakfı 1997

BITHYNIA Prof. Bilge Umar Ak Yayınları

FİRİGYA, Kral Midas’ın Ülkesi Ertuğrul Algan-İrfan Ongar Esbank Kültür Yayınları

FİRİGYA, phrygia Nejat İşcan İşcan Yayınları Eskişehir, 2002

PHRYGIA Prof. Bilge Umar Ak Yayınları 1982

PHRYGIA Kültür Rehberi Ark. Hasan Tahsin Uçankuş Kültür Bakanlığı Yayınları 2002

GÜNEYDOGU ANADOLU Dr.İlhan Akbulut Cem Ofset 1997

IONIA Eski Çağda Ege Bölgesi George Been ARION Yayınları 1995

IONIA Prof. Bilge Umar Ak Yayınları 1979

IONIA Prof. Bilge Umar İnkilab Yay. 2001

KAPADOKYA Doğanın Mucizesi Nevşehir Valiliği

KARIA Eski ÇağdaMenderesin Ötesi George Been ARION Yayınları 2000

KARIA Prof. Bilge Umar İnkilab Yay. 1999

KILIKIA Prof. Bilge Umar İnkilab Yay. 2000

LYDIA Prof. Bilge Umar İnkilab Yay. 2001

LİKYA İNCELEMELERİ Prof. Sencer Şahin-Mustafa Adak Arkeoloji ve Sanat Yay. 2002

LYKIA Eski Çağda Lykia Bölgesi George Been ARION Yayınları 1997

LYKIA Işık Ülkesi Ark. İlhan Akşit Akşit Yay. 1998

LYKIA Prof. Cevdet Bayburtoğlu

LYKIA Prof. Bilge Umar İnkilab Yay. 1999

LYKIA Prof. Cevdet Bayburtoğlu Akmed Yay. 2004

MYSIA Prof. Bilge Umar Ak Yayınları 1984

PAPHLAGONIA Prof. Bilge Umar Ak Yayınları 1988

PHAPMPHYLİA Eski Çağda Güney Kıyıları George Been ARION Yayınları 1997

PISIDIA Prof. Bilge Umar Akbank

PONTOS Karadeniz Kapadokyası Prof. Bilge Umar İnkilab Yay. 2000

TRAKIA Prof. Bilge Umar Ak Yayınları

TROAS Prof. Bilge Umar Ak Yayınları 1983

TURABDİN, Canlı Kültür Mirası, Türkçe, İng. Alm. Holler Weger Herstellung-Production Yap. 1999

URARTU Savaş ve Estetik Prof. Oktay Belli Yapı Kredi Yayıncılık 2003

URARTU KRALLIĞI Prof. Altan Çilingiroğlu Yaşar Eğitim veKültür Vakfı 1997

ANTİK KENT KİTAPLARI, ANTİK KENT REHBERLERİ

perge-kap_.jpg

PERGE Anıtsal Kapı

ADADA Ark.Dr.Mustafa Büyükkolancı Göltaş Kültür Dizisi 1998

AIGAI Ark. Şükrü Tül Ege Yayınları -1995

AIZANOI REHBERİ Kütahya Müz. Mdr. Ark.Metin Türktüzün Dönmez Ofset Ank, 1998

ALABANDA & ALİNDA Arif Uyguç Aydın. 1999

ALACAHÖYÜK Adım Adım Ünal Yalçın İNTERMEDIA 1999

ALLIANOI Ahmet YARAŞ Bergama Yortanlı Kurtarma Derneği 2000

APHRODISIAS Prof.Kenan T. Erim Net Turistik Yayınları 2000

APHRODISIAS Adım Adım Ark.Cumali Ayabakan

ARYKANDA Prof. Cevdet Bayburtoğlu Homer Kitabevi 2003

ASLANTEPE (Malatya) Malatya Belediyesi

ASSOS Prof. Ümit Serdaoğlu Arkeoloji ve Sanat Yayınları 1996

BERGAMA Arkeolojik Rehber Prof. Prof. Wolfgang Radt Türkie Turing ve Otomobil Kurumu 1984

BERGAMA Sanat Eserleri ve Abideler Osman Bayatlı Bergama Belediyesi Kültür Yayınları 1949

BERGAMA Su yolları ve Çeşmeler Ali Özinal

BERGAMA Fikir Adamları Osman Bayatlı

PERGAMON Antik Bir Kentin Tarihi ve Yapıları Prof. Wolfgang Radt Yapı Kredi Yayınları 2002

PERGAMON-BERGAMA De Ga Ajans Dega Ajans, İzmir, 2000

ASKLEPION Bergama Tarihinde Osman Bayatlı Bergama Belediyesi Kültür Yayınları

ÇATALHÖYÜK Konya Müz. Mdr.

ÇATALHÖYÜK Site Guide Book Ian Hodder

EFES Rehb.Hüseyin Çimrin Güney Books 1998

EFES Şadan Gökovalı Ticaret Matbaacılık

EFES Ark.Rüstem Duyuran Basın Yayın Turizm Müdürlüğü 1951

EFES San.Tar. Doğan GÜMÜŞ Do-Gü Yayınları 1993

EFES – MERYEM ANA Rehber Gözüyle Rehb. Oktay Gürsoy Sihap Yayınları 1983

EFES REHBERİ Peter Scherrer Ege Yayınları 2000

EFES TARİH ARKEOLOJİ Ar. Mz.Mdr. Sebahattin Türkoğlu Ticaret Matbaacılık 1971

EFES YAMAÇ EVLER Efes Mz, Müdürlüğü arkeoloğları Hitit Color

EFES’İN ÖYKÜSÜ Mz.Md.Sabahattin Türkoğlu Arkeoloji ve Sanat Yayınları 1986

EFLATUNPINAR Hiti Anıtı Ark.A.Sırrı Özenir

GORDION Kazıları Ve Müzesi Rodney S. Young AnkaraTurizmi,eski eserleri ve müzeleri Sev. Der. 1975

HALIKARNASSOS Ve Bodrum Kalesi Ark.İlhan Akşit Doğruluk Matbaacılık İzmir

HARRAN Eski Çağda Aynur Özfırat Arkeoloji ve Sanat Yayınları 1994

HARRAN Doç.Cihat Kürkçüoğlu Şanlıurfa Valiliği 2000

HASANKEYF İsmail Ertuğrul Yazarın Kendisi

HASANKEYF Antik Kent Hasankeyf Kaynakamlığı 1999

HASANKEYF Kültürlerin buluştuğu antik kent Belediye Başkanlığı

HATTUŞA Hitit Başkentinde Bir Gün Prof. Jurgen Seeher Ege Yayınları 1999

HERAKLEIA PONTIKE Tarihi Gelişimi ve Eski Eserleri Doç.Tayfun Akkaya Troya yayıncılık 1994

HIERAPOLİS Ark. Tevfik Gegeç Hitit Color

HIERAPOLİS Pamukkale Ark.İlhan Akşit Akşit Kültür ve Turizm Yayıncılık 2000

HIERAPOLİS Prof. Francesco D’andria Ege Yayınları 2003

IASOS Karia’da Bir Liman Kenti Kazı Ekibi Homer Kitabevi 2004

İSTANBUL, Eski Çağda Oğuz TEKİN Türk Eskiçağ Bilimleri Enstitüsü Yay. 2001

KAPADOKYA Ark. Murat Gülyaz-Rehb.İrfan Ölmez Dünya kitap kırtasiye turizm ticaret 1998

KAPADOKYA Mehmet Çuhadar REVAK 1997

KAPADOKYA Taş Kapıdan Taç Kapıya Gürsel Korat İletişim Yayınları 2003

KAPADOKYA Doğanın Mucizesi Nevşehir Valiliği

KAPADOKYA Yer altı Şehirleri Ark.Ömer Yörükoğlu-4 Ark. Aşık Ofset Ank. 1990

GÖREME Yıldız Ötüken Kültür ve Turizm Bakanlığı 1987

KARAİN MAĞARASI Prof. Işın Yalçınkaya T.T.K. 1989

KAUNOS Liman Agorasi- Çeşme Binası Prof. Cengiz Işık T.T.K. 1994

KAUNOS Prof.Baki ogün-Prof.Cengiz Işık Orkun&Ozan Med.Hiz. Ant.2001

KILISTRA Konya İl Trzm.Mdr.

KLAROS Doç. Nuran Şahin Ege Yayınları 1998

KNIDOS Antik Kent Rehberi Ark.Christina Bruns Özgan Knidos’u Araştırma ve Geliştirme Derneği Konya, 2002

KOMMAGENE Sekizinci Harika Mahmut Aslan Ajansmat 1995

KOMMAGENE Nemrut’tan Adıyaman’a Adıyaman Valiliği 2003

KOMMAGENE- NEMRUT Tanrıların Diyarı Mustafa Çoban Lale Ajans

LAGİNA, Prof. Ahmet Tırpan – Yrd. Doç. Bilal Söğüt, Anıl Ofset, 2005

NEMRUT Tanrıların Tahtları Prof. Firedrich Karl Dörner Türk Tarih Kurumu 1990

KSANTOS VE LETOON Rehberi Jacques Des Courtils Ege Yayınları 2003

LYMIRA Zemuri Taşları Prof. Jurgen Borchhardt Arkeoloji ve Sanat Yayınları 1999

LYRBE/SELEUKEIA Torslarda bir antik kent Prof. Jale İnan Arkeoloji ve Sanat Yayınları 1998

MAGNESİA AD MEANDRUM Prof. Orhan Bingöl Aydın Valiliği 1998

METROPOLIS Kazıların ilk beş yılı, Prof. Recep Meriç Medoder 1996

METROPOLIS 2002 Prof. Recep Meriç Meseder 2002

MİLETOS İzmir Ark.Mz.Md.Hakkı Gültekin 1961

MİLETOS Bir Tarih Alan M. Greaves Homer Kitabevi 2003

MYLASA VE ÇEVRESİ, Uygarlığın Başkenti Öğr.Grv. Ark.Abuzer Kızıl Milas Reklamcılık ve matbaa hizmetleri Mias, 2002

NYSA VE AKHARAKA Prof. Vedat İdil Yaşar Eğitim ve Kültür Vakfı 1999

PERGE TARİHİ Adnan Pekman T.T.K. 1989

PHOKAIA- FOÇA Ark. Suzan Özyiğit İzmir, 1998

Pısıdıa ANTIOKHEIA Ark. Dr.Mehmet Taşlıalan Göltaş Kültür Dizisi 1997

PRIENE KLAVUZU Ark.Rüstem Duyuran Eski eserler ve müzeler Genel Md. 1948

PRIENE REHBERİ Küçük Asyanın Pompei’si Frank Rumscheid Ege Yayınları 2000

SART Harabeleri Rehberi Ark. Güldem Yüğrüm Eski eserler ve müzeler Genel Md. 1973

SIMINTHEION Troas’ta Kutsal Bir Alan Prof. Çoşkun Özgünel Anıtlar ve Müzeler Genel Müdürlüğü 2001

SİDE Orhan, Ümit Atvur İst. 1984

SİDE 1947-1966 Yılı Kazıları Ord.Prof.Arif Müfit Mansel Türk Tarih Kurumu 1978

SİDE Rehb. Serhat Kunar Net Turistik Yayınları 1995

SİDE KLAVUZU Ord.Prof. A.Müfit Mansel Eski eserler ve müzeler Genel Md. 1967

ANCIENT SIDE Ark.Ümit Orhan Atvurt Güney kartpostal ve turistik yayıncılık 1997

SMYRNA- İZMİR Efsaneden Gerçeğe Yaşar Aksoy İzmir Büyükşehir Belediyesi 2002

ESKİ İZMİR-1 Yerleşme Katları ve Athena Tapınağı Ord.Prof. Ekrem Akurgal T.T.K. 1997

STRATONIKEIA Ark.Dr.Mehmet Tırpan Konya, 1998

TERMESSOS (İng.) Mustafa Uysal-Azmi Buyruk Fırat Yayın Tanıtım Ant. 1990

TRALLEİS Doç.Rafet Genç Arkeoloji ve Sanat Yayınları 2003

TRALLEİS PROJESİ Doç.Rafet Genç

TREBENNA, Nevzat Çevik, Burhan Varkıvanç, Engin Akyürek, Akmed yay.-2005

TROIA REHBERİ Prof. Manfred Korfmann Ege Yayınları 1999

TROYA Rehber Mustafa Aşkın Keskin Color

TROYA Efsane ve gerçek arası bir kente yolculuk Yapı Kredi Sergi Yayınları Yapı Kredi Yayınları 2002

YUMUKTEPE 5.Yılında

ZEUGMA Halfeti- Rumkale Nezih Başgelen- Rifat Ergeç Arkeoloji ve Sanat Yayınları 2000

ARKEOLOJİ DENEME KİTAPLARI

efes.jpg

Dünyanın her ülkesinden gelen bu insanların arasında bilgili biri olarak yer almak istermisiniz?
Bu bölümde yer alan kitapları mutlaka okuyunuz.

Bu bölümde yer alan kitaplar.Arkeolojiyi sevdirecek, ilgilenenleri heyacanlndıracak ve sıkmadan bilgi verecek kitaplardır. Arkeolojiye merak duyanlara, arkeoloji öğrencilerine ve konuya ilgisi olanlara tavsiye edilir.
Sıralama önem derecelerine göre yapılmıştır.

TANRILAR MEZARLAR BİLGİNLER Arkeolojinin Romanı C.W.CERAM Remzi Kitabevi 1994 Yazılışı,1949 (Yazıldığı yıl 15 dile çevrildi)

TANRILARIN VATANI ANADOLU C.W.CERAM Remzi Kitabevi 1994 Yazılışı,1955 (Anadolu ören yerlerinin keşif öyküleri)

ANADOLU TANRILARI Halikarnas Balıkçısı Bilgi Yay. 1955

ANADOLU EFSANELERİ Halikarnas Balıkçısı Bilgi Yay. 1954

Halikarnas Balıkçısının burada yer alan kitapları, size Anadolu Ören yerlerini ve Anadolu Uygarlıklarını tanıtırken, nefis anlatımla Mitolojiyi sevdirecektir.

ANADOLUNUN SESİ Halikarnas Balıkçısı Bilgi Yay. 1971

MERHABA ANADOLU Halikarnas Balıkçısı Bilgi Yay. 1980

HEY KOCA YURT Halikarnas Balıkçısı Bilgi Yay. 1972

ARŞİPEL Halikarnas Balıkçısı Bilgi Yay. 1992

6. KITA AKDENİZ Halikarnas Balıkçısı Bilgi Yay. 1982

SONSUZLUK SESSİZ BÜYÜR Halikarnas Balıkçısı Bilgi Yay. 1983

DÜŞÜN YAZILARI Halikarnas Balıkçısı Bilgi Yay. 1981

İMBAT SERİNLİĞİ Halikarnas Balıkçısı Bilgi Yay. 2002

Mektuplarıyla Halikarnas Balıkçısı Azra ERHAT

İŞTE İNSAN Azra ERHAT

BİR ARKEOLOĞUN ANILARI Ord. Prof. Ekrem AKURGAL Tubitak 1999

ARKEOLOJİ, Bir Bilimin Katmanları Cogito Y.K.Y. 2001

ARKEOLOJİ, Dipyen Gelen Sanat Sanat Dünyamız,80 Y.K.Y. 2000

ARKEOLOJİ NİYE? NASIL? NE İÇİN? Toplumsal Arkeoloji Platformu Ege Yay. 2003

EFES’İN ÖYKÜSÜ Ark. Sebahattin EYÜBOĞLU Arkeoloji ve Sanat Yay. 1986 ( Antik Çağ insanları nasıl yaşıyor, nasıl vakit geçiriyor, sosyal yaşantıları bu kitapda. Sosyal hayatlarını anlatan daha iyi bir eser yok.)

AYASOFYANIN ÖYKÜSÜ Ark. Sebahattin EYÜBOĞLU Yazıcı Yay. 2002

İŞTE ANADOLU Ömer TUNCER Arkeoloji ve Sanat Yay. 1993

ESKİ ANADOLU Kürşat BAŞDEMİR Kaynak Yay. 1999

Uygarlıklar Kavşağı Anadolu Derman BAYLADI Say Yay. 1996

TARİHE YOLCULUK Derman BAYLADI Say Yay. 1997

DOĞA ANA KUBABA Prof. Fahri Işık Akdeniz Medeniyetleri Ens. 1999

SÜRGÜNDEKİ ZEUS Sefa TAŞKIN Bergama Belediyesi Yay. 1990

MYSIA VE IŞIK İNSANLARI Sefa TAŞKIN

TROIA Hazineleri veya Schliemann’ın düşü Herve DUCHENE Y.K.Y. ( Gerçek bir İndiana Johns senaryosu)

HİTİTLER VE HATTUŞA İştar’ın Kaleminden Muazzez Hilmiye ÇIĞ Kaynak Yay. 2000

KİLDEN KİTAPLAR Edvard CHIERA Çantay Kitabevi 1996 (Prof. Ali Dinçol bu kitabı okudu ve Arkeoloji bölümünü seçti) )

HADRIANUS’UN ANILARI Marguerite YOURCENAR Adam Yay. 1964

LYKIA EFSANELERİ Hasan BARIŞCAN İnkilap Kitabezi 1996

EGE EFSANELERİ Hasan BARIŞCAN İnkilap Kitabezi 1998

EGE KÜLTÜRÜ Yaşar AKSOY İnkilap Kitabezi 1999

HALİKARNAS KADIRGASI Yaşar AKSOY İnkilap Kitabezi 1997

MAVİ SÜRGÜNE DOĞRU Cüneyt OKAY Kültür ve Turizm Bakanlığı 2001

ANTİK KENTLER Ark. Yusuf GÜL İzmir-1996

BÜYÜK İSKENDER, üç cild roman Valerio Massimo MANFREDİ Can Yayınları 2000 (Büyük İskender’in hayatını birde bu üç ciltlik romanda okuyun)

BÜYÜK İSKENDER, üç cild roman DROYSEN Sosoyal yyınlar 2000

ARKEOLOJİ GEZİ KİTAPLARI
GEZGİNLERİN ARKEOLOJİ KİTAPLARI

hierapolis-kastabala__tiyatro.jpg

Hierapolis – Kastabala gezim, Ceyhan ovasında yazın ortasında benden başka hiç bir gezgin sağanak yağmura yakalanmamıştır, tahmin ederim. Yağmur bir gezgini engelleyemez…

MAVİ YOLCULUK – 1 Azra ERHAT İnkilap Kitabevi

MAVİ YOLCULUK – 2 Azra ERHAT İnkilap Kitabevi

MAVİ ANADOLU Azra ERHAT İnkilap Kitabevi 1997

MAVİ GEZİ Orhan DURU Ada Yay. 1987

KÜÇÜK ASYA, I-II-III Charles TEXIER Enformasyon ve Dökümasyon Hz. Vkf. 2002, Ank.

KARAMANYA Sır F. BEAUFORT Akdeniz Medeniyetleri Arş. Ens. 2002

TARSUS W.M. RAMSEY T.T.K. 2000

NEMRUT Dağında İlahlar Arasında Eleonore DORNER

Lord Stratfort Cannıng’in Tükiye Anıları Stanley Lane POOLE Yurt Yayınları 1988

Türkiye Gezisi ve İngiltere Dönüşü 1698-1702 Edmund D. CHISHULL Bağlam Yayınları 1993

KUTSA ANADOLU TOPRAKLARI Lord

KINROSS Nokta Yayınları 2003

Pamphylia ve Pisidia Kentleri Cilt 1 Pamfilya, Karl Graf von Lanckoronski, AKMED Çeviri Dizisi 2, 2005.

PONTOS TARİHİ P. Minas BIJISKYAN Çiviyazıları Yayınevi 1998

GEZGİNLERİN GÖZÜYLE İZMİR İlhan PINAR Akademi Kitabevi 1994

GRAVÜRLERLE TÜRKİYE. IV, V Kültür ve Turizm Bkn. 2002

ANTİK ÇAĞ YAZARLARI, ANTİK KİTAPLAR

saffo_1_.gif

ESKİ YUNAN EDEBİYATI Dr. Güler ÇELGİN Remzi Kitabevi 1990

AISKHYLOS Zincire vurulmuş Promethus Zincire Vurulmuş Prometheus Bilgi Yayınevi 1968

AISKHYLOS Agamemnon Miilli Eğitim Bakanlığı 1964

ARİSTOPHENES Kuşlar Remzi Kitabevi 1996

ARİSTOPHENES Bulutlar Milli Eğitim Bakanlığı 1994

ARİSTOPHENES Kadınların savaşı İş Bankası Yayınları 2000

AUGUSTUS Ankara Augustus Anıtı Cumhuriyet Yayınları 1999

CATULLUS İşte şair Kültür Bakanlığı 1998

CICERO Dostluk Milli Eğitim Bakanlığı 1962

EURIPIDES Bakkha’lar İş Bankası Yayınları 2003

EPIKTETOS Düşünceler ve sohbetler Kültür Bakanlığı 1999

EURIPIDES Herakles Maarif Vekaleti 1941

EURIPIDES Medeia Maarif Vekaleti 1941

EURIPIDES Troya’lı kadınlar Arkeoloji ve Sanat Yayınları 2002

FENELON Telemakhos’un başından geçenler Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları 1990

GAIUS IULIUS PHAEDRUS Masallar Kültür Bakanlığı 1998

GAIUS VALERIUS CATULLUS Şiirler Kültür Bakanlığı 1999

GENÇ PLINIUS Genç Pilinius’un Anadolu Mektupları Yapı Kredi Yayınları 2001

HERODOT Herodot Tarihi Remzi Kitabevi 1991

HESEIDOS Hedeidos eseri ve kaynakları Hesiodos Eseri ve Kaynakları Türk Tarih Kurumu 1991

HESEIDOS İşler Milli Eğitim Bakanlığı 1948

HOMEROS Ilyada Can Yayınları 1984

HOMEROS Odysseia Can Yayınları 1998

KSENOPHON Anabasis(Onbinlerin Dönüşü Sosyal Yayınları 1985

KSENOPHON Yunan Tarihi

XENOPHON Yunan Tarihi ( Hellenika ) Sergi Yayınevi İzmir-1984

KSENOPHON Sokratesten alıntılar Türk Tarih Kurumu 1997

KSENOPHON Şölen ve Lakedaimonion Politeia

XENOPHON Şölen (Spartalıların Anayasası) Sergi Yayınevi İzmir-1984

KSENOPHON Yunan Tarihi 4.Kitap

SAMSATLI LUKIANOS Seçme Yazılar, I_II_III Kültür Bakanlığı 1999

SAMSATLI LUKIANOS Seçme Yazılar Sosyal Yayınları 1992

LUKIANOS Aleksandros yada düzmece Yalvaç Arkeoloji ve Sanat Yayınları 1997

MARCUS AURELIUS ANTONINUS Historia Augusta Historia Augusta Arkeoloji ve Sanat Yayınları 2002

MENANDROS Huysuz adam Mitos Boyut Yayınları 2001

MOUSAIOS Hera ile Leandros Arkeoloji ve Sanat Yayınları 1987

OVIDIUS Aşk sanatı Payel Yayınları 1994

PLATHON Ion Milli Eğitim Bakanlığı 1997

PLATHON Hipparkhos ve Kleitophon Milli Eğitim Bakanlığı 1994

PLATHON Şölen,Lysis Remzi Kitabevi 1972

PLATHON Sokratesin müdafası Maarif Vekaleti 1958

PLATHON Kharmides Milli Eğitim Bakanlığı 1965

PLATHON Devlet Adamı Maarif Vekaleti 1941

PLATHON Devlet Adamı

PLUTHARKOS Büyük İskender Rado Yayınları 1980

PLUTHARKOS Gracchus Kardeşler Belge Yayınları 2001

PLUTHARKOS Marcus Antonius Türk Tarih Kurumu 1992

PLUTHARKOS Lykurgos’un Hayatı İş Bankası Yayınları 2002

PLUTHARKOS Yaşamlar XXI Cumhuriyet Yayınları 1999

PROKOPIUS Bizansın Gizli Tarihi

SAPPHO Seçme şiirler Kıbele Yayınları 1996

SAPPHO Sappho’nun bütün şiirleri Yön Yayınları 1994

SENECA Ahlaki Mektuplar Ahlaki Mektuplar (Epistulae Morales) Türk Tarih Kurumu 1999

SENECA Trayo’lı kadınlar Kültür Bakanlığı 1998

SOPHOKLES Aias Maarif Vekaleti 1941

SOPHOKLES Elektra Maarif Vekaleti 1941

STRABON Cografya Arkeoloji ve Sanat Yayınları 1987

THUCYDIDIS Periklesin Agıt Nutku İst.-1973

TIBULLUS Albius Sevgi Şiirleri Sevgi Şiirleri (Elegiae) Kültür Bakanlığı 2001

TITUS LIVIUS Roma Tarihi Arkeoloji ve Sanat Yayınları 1992

VERGILIUS Aeneis Öteki Yayınevi 1998

VERGILIUS Sıgırtmaç türküleri Sıgırtmaç Türküleri ( Bucalica ) Payel Yayınları 1994

VITRIVIUS Mimarlık üzerine on kitap

MİTOLOJİ KİTAPLARI

satyr_den_kacan_nymphe.jpg

MİTOLOJİ SÖZLÜĞÜ Azra ERHAT Remzi Kitabevi 1972

MİTOLOGYA ( 100 Soruda ) Behçet NECATİĞİL Gerçek Yay. 1969

KLASİK YUNAN MİTOLOJİSİ Şefik CAN İnkilap Kitabevi 1970

YUNAN VE ROMA MİTOLOJİSİ Colette ESTIN- Helene LAPORTE Tübitak 2002

MİTOLOJİ VE İKONOGRAFİ Doç. Bedrettin CÖMERT Ayraç Yay. 1999

ANTİK YUNAN’DA SANAT VE MİTOLOJİ Troya Efsanesi Thomas H. CARPENTER Homer Kitabevi 2002

BATI ANADOLU MİTOLOJİSİ Ark. İlhan AKŞİT Çanakkale Seramik 1979

TELEMAKHOS’UN Başından Geçenler Fenelon M.E.B. 1990

Minyatürlerle Anadoludan Efsaneler Kültür Bk.Yay.

SANAT TARİHİ KİTAPLARI

etruscan_black_figure_vase_.jpg

Etrüsk, siyah figürlü vazo

RENKLİ TANRILAR, Antik Heykel Sanatında Çok Renklilik, Alman Arkeoloji Enstitüsü, 2006

ESKİ YUNAN SANATINI TANIYALIM Dr. Flavio CONTİ İnkilap Kitabevi 1997

ROMA SANATINI TANIYALIM Dr. Malcolm COLLEDGE İnkilap Kitabevi 1997

ANTİK YUNAN’DA SANAT VE MİTOLOJİ Thomas H. CARPENTER Homer Kitabevi 2002

YUNAN HEYKELİ Arkaik Dönem Prof. John BOARDMAN Homer Kitabevi 2001

HELLENİSTİK HEYKEL Prof.R.R.R.SMITH Homer Kitabevi 2002 Aphrodisias Kazı Başkanı

ESKİ YUNAN ÇÖMLEKÇİLİĞİ Kaan İREN Türk Eskiçağ Bilimleri Enstitüsü 2003

PERGE’NİN Roma Devri Heykeltaşlığı Prof. Jale İNAN Arkeolji ve Sanat 2000

MİTOLOJİ VE İKONOGRAFİ Doç. Bedrettin CÖMERT Ayraç Yayınevi 1999

ANADOLU’DA İLK TÜRK MİMARİSİ Prof. Oktay ASLANAPA

ANADOLU SELÇUKLU MİMARİSİ Prof. Haşim KARPUZ Selçuk Üniversitesi 2001

Batı Anadolu 14.yy. Beylikler Mimarisi Yapım Teknikleri İlknur Aktuğ KOLAY Atatürk Yüksek Kurumu Ank-1999

DEĞİŞİMİN TANIKLARI, Selçuk MÜLAYİM, Kaknüs Yayınları 1999 ( Ortaçağ Türk Sanatında Süsleme ve ikonağrafi)

ANTİKA VE ESKİ ESERLER KLAVUZU, Mehmer ÖNDER T. İş Bankası Yay. 1998

SANAT TARİHİ ANSİKLOPEDİSİ, I. II. Cild Bateş Yayınları 1980

TÜRK DÜNYASI KÜLTÜR ATLASI I. II. III. Cild Türk Kültürüne Hizmet Vakfı 1997

İKONALAR (Ayosofya Müzesi ikonları) Nilay YILMAZ Kültür ve Turizm Bkn.

MÜZE VE SARAY ARKEOLOJİ KİTAPLARI
MÜZE VE SARAY REHBERLERİ

efes_muzesinden-3.jpg

Selçuk, Efes Müzesi

TÜRK MÜZECİLİĞİ Ferruh Gerçek, Kültür Bakanlığı yayınları, 1999

MÜZE MUSEUM Sayı:1 Müze Dergisi Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bşk. 1989

MÜZE MUSEUM Sayı:2-3 Müze Dergisi Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bşk. 1990

MÜZE Konya Müz.Md. Konya Müz Müdürlüğü 2004

AKADAMAR KİLİSESİ Prof. Gönül Öney Kültür Bakanlığı Yayınları 1989

ALANYA MÜZESİ Müze çalışanları Alanya Esk.Es.Sev Der Aln.1995

AMASYA MÜZESİ San.Trh.Mehmet Tektaş Tercüman Yay. 1982

ANADOLU NEDENİYETLERİ MÜZESİ Tüm Müze Görevlileri Anadolu MedeniyetleriMüzesini Koruma Dr.

ANADOLU NEDENİYETLERİ MÜZESİ Raci Temizel Ank.Eski eserleri ve müzeleri sevenler derneği 1975

ANADOLU NEDENİYETLERİ MÜZESİ Tanrılar-Tanrıçalar Ark.Belma Kılıçoğlu Anıtlar veMüzeler Genel Müdürlüğü 1992

ANITKABİR REHBERİ Ark. Nurettin Can GÜLELİ Türk Tarih Kurumu 1973

ANTAKYA MOZAİKLERİ Jale Rüstemoğlu Zirem Yayınları Antk-2002

HATAY MÜZESİ REHBERİ Hatay Esk.Es.Sev.Der.

HATAY MÜZESİ ve Çevresi Dömez Ofset Müze Eserleri Trs.Yay. Ank.

ANTALYA MÜZESİ REHBERİ Ant.Esk.Es.Sev.Der. 1981

AYASOFYA MÜZESİ Müz. Md. Erdem YÜCEL Ak Yayınları 1986

AYASOFYA ve Müzeler Rehberi Ayaİrini-İmrahor-Kariye-Fethiye-Tekfur Komisyon Dömez Ofset Müze Eserleri Trs.Yay.

AYASOFYA’NIN ÖYKÜSÜ Ark.Sabahattin Türkoğlu

BEYLERBEYİ SARAYI Milli Saraylar Md. TBMM milli saraylar daire başkanlığı 1993

BODRUM MÜZESİ Mz.Md.Oguz Alpözen

DOLMABAHÇE SARAYI Milli Saraylar Md. TBMM milli saraylar daire başkanlığı 1995

ESKİ ŞARK ESERLERİ MÜZESİ Komisyon Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu

GORDION MÜZESİ Prof. Kennth Sams-İlhan Temizsoy Anıtlar veMüzeler Genel Müdürlüğü

HAREM Ark.İlhan Akşit

İSTANBUL ARKEOLOJİ MÜZESİ Yıldız Meriçboyu Yapı Kredi Yayınları 1987

İSTANBUL ARKEOLOJİ MÜZESİ (Sümer-Akat-Asur-Babil-Hitit-Mısır) Resimli Rehberi-1962 Müz.Md. Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü 1962

İSTANBUL ARKEOLOJİ MÜZESİ (Yunan-Roma-Bizans) Resimli Rehberi-1962 Müz.Md. Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü 1966

İSTANBUL CAMİLERİ Prof. Tahsin ÖZ Turizm Tanıtma Bkn. 1964

İZMİR ARKEOLOJİ MÜZESİ Ark. Jale Öz Dedeoğlu A Turizm Yayınları 1993

KARİYE MÜZESİ San.Trh.Ugur Ayyıldız Net Turistik Yayınları

KARİYE MÜZESİ Ali Kılıçkaya Dömez Ofset Müze Eserleri Trs.Yay.

KRDZ.EREĞLİSİ ARKEOLOJİ MÜZESİ Komisyon Ereğli Dmr.ÇlkFab.

KONYA ARKEOLOJİ MÜZESİ Müz.Gen.Md.

KONYA ATATÜRK MÜZESİ Ant.ve Mz.Gn.Md.

KONYA MÜZESİ Konya Müz.Md.

KONYA HALI MÜZESİ Ant.ve Mz.Gn.Md.

MEVLANA MÜZESİ REHBERİ Mehmet Önder Ajans Türk Kültür Yayınları

MEVLANA MÜZESİ Valilik

MEVLANA MÜZESİ Mz.Md.Erdoğan Erol Konya Valiliği

MİLLİ SARAYLAR Milli Saraylar Md. TBMM milli saraylar daire başkanlığı 1987

SEYİT BATAL GAZİ Külliyesi Ark.Mz. İlyas Küçükcan Seyid Battal Gazi Vakfı Yayınları

SİDE MÜZE REHBERİ Ark.Ayşe-Rıfat Ergeç Side ve bölgesi eski eserleri ve Mz. Sev. Der. Ant. 1976

SÜLEYMANİYE CAMİİ, Yapılışı ve öözellikleri S. Mollaibrahimoğlu İst. 1984

TOPKAPI SARAYI Orhan Bayraktar Sümer Kitabevi 1996

TOPKAPI SARAYI Ark.İlhan Akşit

YALOVA ATATÜRK KÜŞKLERİ Milli Saraylar Md. TBMM milli saraylar daire başkanlığı 1993

ARKEOLOJİ GEZİ REHBERLERİ
ARKEOLOJİ REHBER KİTAPLAR

ephesos.jpg

ANITKABİR Rehberi Ark. Nurettin Can Gülekli

ANTİK ÇAĞ TÜRKİYE BÖLGELERİ TARİHİ COĞRAFYA Doç. Emrullah Güney Bilgi Yayın & Yapım 2000

ANTİK ÇAĞ TÜRKİYE KENTLERİ Doç. Emrullah Güney Bilgi Yayın & Yapım 1999

ANTİK KENTLER (İzmir) Ark. Yusuf Gül İzm.-1996

ARKEOLOJİ Prof. Cevdet Bayburtoğlu Kültür ve Turizm Bakanlığı 1982

BATI ANADOLU UYGARLIĞI Ark.İlhan Akşit Sandoz Yayınları 1980

ÇUKUROVA (İng.) Çuktob

DEMRE KALKAN ARASI, Antik Kentler, Görülecek Yerler Rhb. Hüseyin Çimrin Güney Books 1995

GELİBOLU YARIMADASI Tarihi Milli Parkı İl Trzm.Mdr.

İSTANBUL Camileri Tahsin Öz

İSTANBUL GEZİ REHBERİ Murat BELGE Tarih Vakfı 1993

KAPIDAĞ YARIMADASI ve Çevresindeki Adalar Reşit Mazhar Öztüzün Ozann Sanatevi 1953

Kaplıca Rehberi

KARADENİZ Gezi Rehberi Trabzon-Rize-Artvin-Batum Köksal Hapeloğlu Ritur Turizm & Seyahat 2001

KEKOVA Dr. Mehmet Hengirmen Engin Yayınevi 1993

KENTTEN İMPARATORLUĞA Anadolunun Eski Yerleşim Yerleri Celal Tuna İletişim 2000

MUĞLA Müzeleri Ören Yerleri Bölge Müze Müdürleri Muğla Valiliği

Tatil Rehberi-2000 Ege- Akdeniz Tatil dergisi ilavesi

Tatil Rehberi-2001 Ege- Akdeniz Tatil dergisi ilavesi

Tatil Rehberi-2003 Tatil dergisi ilavesi

Tatil Rehberi-2004 Tatil dergisi ilavesi

TURİSTİK TÜRKİYE REHBERİ Ark İlhan Akşit Akşit Kültür Turizm Sanat 1992

TURİZM REHBERİ Ulvi Okar Milliyet Yayınları 1981

TÜRKİYE Antik Kentler Rehberi Gezi-98 Ekin Yazılım

TÜRKİYE Giovanna Magi-Guilivano valdes Net Yayınları 1993

TÜRKİYE TARİHİ YERLER KLAVUZU Orhan Bayrak İinkilap Kitabevi 1979

TÜRKİYE Tarihsel Anıtları Prof. Bilge Umar İinkilap Kitabevi 1995

UYGARLIKLAR ÜLKESİ TÜRKİYE Ark. İlhan Akşit Akşit Kültür Turizm Sanat 2000

VANDERYA Van Gölü Havzası Öner Y. YILMAZ Günışığı Yayınları 2001

AKDENİZ UYGARLIKLARI ARKEOLOJİ KİTAPLARI

KİTABIN ADI, Alt Başlık, YAZARI, YAYINEVİ, Y. Tarihi

MİNOS UYGARLIĞI Stylianos ALEXIOU Arkeoloji ve Sanat Yay. 1991

ANTİK YUNAN Bir Keşfin Arkeolojisi Roland- Françoise ETIENNE Yapı Kredi Yayınları 2003

GEOGRAPHICA, Yeniden keşfedilen Yunanistan, Mehmet Ali GÖKAÇTI İletişim Yayınları 2001

BİZANS SİYASAL DÜŞÜNCESİ G. L. SEIDLER V Yayınları Ank.- 1986

BİZANS’IN GİZLİ TARİHİ PROKOPIUS Nisan Yayınları 1999 İlk basım, 1623

BİZANS’IN ALTINLARI Mıchel KAPLAN Yapı Kredi Yayınları 1999

PONTUS MESELESİ Doç Mesut ÇAPA
EVVEL ZAMAN İÇİNDE MEZOPOTAMYA J. BOTTERO / M. J. STEVE Yapı Kredi Yayınları 1994

MISIR Erdal- Necla YAVİ Yazıcı Yayınevi 2001

ESKİ MISIR TARİHİ VE MEDENİYETİ Prof. Afet İNAN Türk Tarih Kurumu 1956
DİNLER TARİHİ, I; II, III, IV cild Ansiklopedi

SÜRELİ ARKEOLOJİ YAYINLARI


YAYININ ADI YAYINCI SÜRESİ

KAZI SONUÇLARI TOPLANTISI KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI Yılda bir kere yayınlanır.

ARAŞTIRMA SONUÇLARI TOPLANTISI KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI Yılda bir kere yayınlanır.

MÜZE ÇALIŞMALARI VE KURTARMA KAZILARI SEMPOZYUMU KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI Yılda bir kere yayınlanır.

BELLETEN TÜRK TARİH KURUMU Üç ayda bir yayınlanır

TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi

ARKEOLOJİ VE SANAT DERGİSİ Arkeoloji ve Sanat Yayınları İki ayda bir yayınlanır

TÜRK ARKEOLOJİ DERGİSİ

ANA SAYFADAKİ MESAJ KUTUSUNA,
GÖRÜŞ, ÖNERİ, İSTEK ve DİLEKLERİNİZİ
BIRAKABİLİRSİNİZ
MUHAKKAK DETAYLI CEVAP ALACAKSINIZ
AVGG

Mısır

Mısır, tarihinin ilk dönemlerinde farklı kabilelerden, daha sonra da farklı nomoslardan oluştuğu için, Mısır panteonu çok sayıda tanrı ile doludur.

Aşağı ve Yukarı Mısır’ın birleşmesinden önce yerel bir çok kült vardı ve her kabile farklı bir tanrıya tapardı. Bu kültler en sonunda, Aşağı Mısır ve Yukarı Mısır krallıklarının dinini oluşturmuştur. Bu sistem her kabilenin inançlarından izler taşıyordu. Ayrıca, bir savaş sonrasında, yenen kabile, yenilen kabilenin tanrısını da kendi panteonuna dahil ediyordu.

Birleşme olduğu zaman ise hanedan soyunun en büyük tanrısı Horus, en büyük tanrı olarak kabul edilmiştir. Horus hakkında çok fazla bilgimiz yoktur. Fakat Horus’un bir Gök-tanrı olduğu sanılmaktadır. Ayrıca firavunun da yaşayan Horus olarak görülmesi de bu kült ile ilintilidir.

Horus kültünün yanında Seth kültü de halk kitleleri arasında varlığını korumuştur. Yukarı Mısır’da yaygınlığını koruyan Seth kültü hanedanlar zamanında da devam etmiş, özellikle de İkinci Hanedan zamanında Seth bir süre Horus’un yerine en büyük tanrı olarak tanınmıştır.

Horus ile Seth arasındaki bu çekişme sonraki dönem mitolojisine de yansımıştır. Seth kültü Mısır’da uzun süre varlığını sürdürmüş ve daha sonra göreceğimiz gibi, Seth kötü güçlerin temsilcisi olmuştur.


Mısır’ın arkaik dönemine baktığımızda farklı yerlerde farklı tanrıların önem kazanmış oldukları görülmektedir. Heliopolis’de Ra , Memfis’de Ptah , Busiris’de Osiris önemli tanrılar arasındadır.

Heliopolis yaradılış efsanelerine göre , Atum/Ra tek bir erkek tanrı olduğu için , ancak masturbasyon yolu ile başka varlıkları meydana getirmiştir. Piramit metinlerine göre , Atum/Ra “ erkeklik organını elleri arasına alıp , fışkırtarak ikizleri meydana getirdi : Şu ve Tefnut .”

Adını “kaldırmak” anlamına gelen bir sözcükten alan Şu, Yunan mitolojisindeki Atlas gibi gökyüzünü taşır. Aslında Şu havayı sembolize etmektedir.

Tefnet ise Şu’nun ikiz kardeşi olduğu gibi aynı zamanda karısıdır. Kökeni daha eskiye hatta Güneş kültüne dayandığı zannedilen Tefnet daha çok havadaki nemi ve yağmuru sembolize eder. Bazı metinlerde kardeşi Şu ile beraber , Güneş’in doğuşundan itibaren gökyüzünü taşır.

Şu Tefrut çiftinden iki önemli tanrısal varlık doğar. Bunlar Geb ve Nut’tur. Erkek olan Geb Mısır toprağını, daha genel olarak da yeryüzünü temsil eder. Dişi olan Nut ise gökyüzüdür. Burada Mısır mitolojisinin Hint-Avrupa mitolojilerinden farkını görürüz. Hint-Avrupa mitolojilerinde genelde yeryüzü dişidir. Efsaneye göre Geb ve Nut önceden birbirlerine yapışık iken daha sonra Şu tarafından birbirlerinden ayrılmışlardır.

Geb ve Nut’tan ise dört tanrı doğar : Osiris, Isis, Seth ve Nephthys .

Bu konuda Plutarkhos’un “De Iside et Osiride “ adlı eserinde ilginç bir mitos vardır. Plutarkhos asıl söylenceye sadık kalmasa da , efsane doğa olaylarını açıklaması açısından da önemlidir. Efsaneye göre Ra’nın karısı Nut, Geb’i kendisine aşık eder. Bunun üzerine Ra Nut’a bir ceza verir ve ona yılın hiç bir ayında ya da gününde çocuk sahibi olamayacağını söyler. Ra’nın emirleri hiç bir zaman reddedilemeyeceği için Nu çareyi Thot’tan yardım istemekte bulur. Thot uzun uzun düşündükten sonra aklına iyi bir fikir gelir. Ay tanrıçası Selene’ye gider ve onu tavla oynamaya davet eder. Tanrıça bu oyunu kaybederse aydınlık bölümlerinden yedide birini Thot’a verecektir. Oyunu Thoth kazanır. Selene aynen söz verdiği gibi ışığının yedide birini Thot’a verir. Thoth tanrıçadan aldığı ışıktan beş gün yaratır ve bu günleri yıla ekler. Böylece Nut,hiç bir yıla ve aya ait olmayan bu beş günde doğum yapabilecektir. Nut’un Osiris, Horus, Set, İsis ve Nephtys adlarında beş çocuğu olur. Osiris birinci günde , Horus ikinci günde, Seth üçüncü günde , İsis dördüncü günde ve Nephtys beşinci günde doğarlar.


Osiris

Osiris doğanlar içinde en büyükleridir ve bu nedenle, Geb gökyüzüne çıktıktan sonra, Mısır toprakları üzerinde hüküm sürme hakkı ona aittir. Osiris’in üstünlüğü daha doğumunda belli olmuştur. Osiris doğduğu zaman gizemli bir ses “Evrenin Efendisi” nin geldiğini söylemiştir.

Osiris adı aslında Mısır dilinde Usir olan tanrının adının Yunanca’ya uydurulmuş şeklidir. Osiris Yunanlılar tarafından Dionysos ve Hades ile bir tutulmuştur. Osiris , güzel yüzlü , koyu tenli ve insanlardan daha uzun resmedilmiştir.

Osiris’in tahta geçme miti aynı zamanda meşru firavunun da tahta geçme miti ile ilintilidir. Güneş-tanrı’nın hükümdarlığını Osiris’e vermesi gibi , firavun da gücünü Güneş-tanrı’dan almaktadır. Ayrıca bu mit firavunun hükümdarlığına ait bazı usulleri de meşrulaştımaktadır.

Osiris’in tahta geçtikten sonra ilk yaptığı işlerden biri , ilkel bir hayat süren Mısır’lıları uygarlaştırmak olmuştur. Osiris onlara ilk tarım araçlarını yapmayı, toprağı işlemeyi , buğdayı ve üzümü yetiştirmeyi , ekmek , şarap ve bira yapmayı öğretmiştir. Ayrıca ilkel Mısır’lılara ilk defa tapınak inşa etmeyi ve tanrılara tapmayı öğreten ve dini törenleri düzenleyen de Osiris’tir. Hatta ikili flütü de ilk Osiris yapmıştır.

Osiris , şu an Louvre Müzesi’nde bulunan Amenmos Steli’ne göre , bolluk , bereket getiren bir doğa tanrısı özellikleri de taşımaktadır. Osiris , doğal kaynaklara hükmetmekte , onunla birlikte rüzgarlar esmekte , ekinler yeşermekte ve hayvanlar yetişmektedir.

Osiris Mısır’ın uygarlaştırılmasını tamamladıktan sonra , bütün dünyanın uygarlaştırılması işine girişir. Tahtı kardeşi ve aynı zamanda da karısı olan İsis’e bırakır ve yanında veziri Thot , Anubis ve Ofois ile birlikte sefere çıkar. Uzun süre dünyanın uygarlaşması için çalışır.

Burada Anubis için de bir parantez açmak gerekmektedir . Eski Mısır’da Anpu diye adlandırılan Anubis, mitolojiye göre, ölülere Öteki Dünya’nın yolunu gösteren çakal başlı varlıktır. Piramit metinlerinde , Anubis Ra’nın oğlu olarak yer alır. Başka metinlerde ise Osiris ya da Seth ile ilişkilendirilir. Osiris ile ilgili efsanelerde , adı çok sık geçmese de, Anubis’in önemli bir yeri vardır. İlk olarak Anubis daha önce de gördüğümüz gibi dünyanın fethine Osiris ile birlikte çıkmıştır. Ancak bu fetih savaşla yapılan istila anlamına değil, insanların uygarlaştırılması anlamına gelmektedir. Aslında bu efsaneden yola çıkarak , Anubis , tanrıların insanları eğitmesinde önemli rol oynayan varlıklardan bir olarak karşımıza çıkar. İkinci olarak da Anubis Osiris’in ölümünden sonra onun “vücudunun” korunması işini üstlenir. İlk olarak bu görevi olan Anubis zamanla Osiris’in cenazesi ile olan ilgisinden dolayı ölü kültleri ile ilgili bir özellik kazanmış ve mumyalama ve ölünün yargılanması ile ilgili yol gösterme görevleri gibi görevler üstlenmiştir.

Osiris döndüğünde ülkesini , İsis’in başarılı yönetimi sayesinde , çok iyi durumda bulur.

Ancak bu dönem uzun sürmez. Tahta geçmeyi arzulayan , fakat Osiris’in yokluğunda dahi hüküm süremeyen Seth , Osiris’i yok etmek için bir plan hazırlamıştır. Bu plana göre Seth , Osiris’in ölçülerine göre bir sandık hazırlatır ve sandığı en değerli taşlarla süsletir . Seth , bundan sonra kendisine yardım eden yetmiş iki kişiyle birlikte planını uygulamaya koyulur .

Seth büyük bir yemek verir ve Osiris’i de çağırır. Osiris hiç bir şeyden şüphelenmeyerek yemeğe gider. Yemek sonunda Seth , sandık kimin ölçülerine uyarsa , sandığın sahibinin o olduğunu söyler. Denemek için herkes sırayla sandığın içine yatar. Sıra Osiris’e gelmiştir. Osiris yatar yatmaz Seth sandığı çiviler , eritilmiş kurşunla lehimler ve Nil nehrine atar. Böylece Seth planını uygulamıştır. Bu olay “ Osiris’in krallığının yirmi sekizinci yılında , Athyr ayının on yedisinde olmuştur.

İsis bunu duyunca , üzüntüsünden saçlarını keser , elbiselerini parçalar ve Osiris’in kapatıldığı sandığı aramaya çıkar.

Osiris’in kapatıldığı sandık , Fenike’ye , Byblos kentine kadar sürüklenmiş ve burada karaya vurmuştur. Karaya çıktığı yerde ise süratle büyüyen bir ağaç sandığı gövdesinin içine almıştır.

Byblos Kralı Malkandros bu ağacı gördüğünde hayran kalır ve ağacı kestirerek sarayına sütun olarak diktirmeye karar verir. Ağaç kesildiğinde çok güzel bir koku çıkarmıştır.

Bu olay Isis’in kulağına kadar gelmiştir. İsis durumu anlar ve Malkandros’un sarayına gider. Burada önce Astarte’nin çocuğunun dadısı olur.

İsis bir gün çocuğu ölümsüz yapmak ister ve bu amaçla çocuğu ölümsüzlük ateşine batırır. Bunu gören kraliçe çığlıklar atarak İsis’i engeller. İsis artık kendini tanıtmak zorunda kalır. Daha sonra Kral Malkandros’dan izin alarak ağacın gövdesini açar ve içinden sandığı alır.

İsis sandığı vatanına geri getirdikten sonra , Buto şehrine , oğlu Horus’un ziyaretine giderken sandığı , güvenli zannettiği bir yere saklayarak bırakır. Gece dolunayda avlanan Seth sandığı bulur ve Osiris’in bedenini tanır. Bunun üzerine , Seth Osiris’in bedenini 14 parçaya ayırır ve bu parçaları Mısır toprakları üzerine dağıtır.

Bunu duyan İsis papirüs ağacından yapılma bir tekneye biner ve bütün Mısır’ı dolaşarak Osiris’in bedeninin parçalarını toplar ve parçaları her bulduğu yere bir tapınak diker. Bu yüzden Mısır’ın bir çok yerinde , içinde Osiris’in cesedinin bulunduğu söylenen bir çok tapınak vardır.

Efsanenin sonunda ise Osiris’in oğlu Horus Seth’i yener . Yeniden canlanan Osiris artık bu dünyada yaşamak istemez ve hükmetmek için ölüler ülkesine gitmeyi tercih eder. Burada yine Anubis ile birlikte olacaktır. Anubis ölüleri yargılanması için Osiris’e getirecektir.

Efsanenin klasik yorumuna göre Osiris aslında diğer bahar ve toprak kültleri ile ilgili efsanelerde olduğu gibi doğanın ölümünü ve ilkbaharda yeniden canlanmasını temsil etmektedir. Başka yorumlara göre Osiris’in yazın kuruyan Nil Nehri’ni temsil ettiği ya da günlerin uzayıp kısalmasını belirttiği söylenebilir.

Daha önce de edebiyat tarihinde örnekleri görüldüğü gibi Plutarkhos , diğer Yunan yazarları gibi, efsaneyi biraz tahrif etmiş olsa da varolan bir efsaneyi anlattığı kesindir. Zaten piramit metinlerinde ve Ölüler Kitabı’nda buna benzer motiflerin yer alması bunu kanıtlamaktadır.

Ancak her efsanede olduğu gibi bu efsanede de daha derin anlamlar olduğu kesindir.

Bu efsaneyi dikkatle incelersek başka bir yerden gelen bir kişinin yanında diğerleri ile birlikte insanları eğittiğini ve daha sonra da kardeşi ( ya da onunla birlikte gelen diyelim) tarafından öldürüldüğünü fakat vücudunun (belki de kurduklarının) bir başkası (Anubis) tarafından korunduğunu görüyoruz. Bir bilim-kurgu romanı gibi gözükse de bu efsanenin geçmişte olan ve gelecekte de olması olası bir olaya atıfta bulunduğu görülmektedir. Dışarıdan gelen eğiticilerin , Erich Von Daniken’e rağmen, uzaylılar olması da gerekmemektir. Daha ileri bir uygarlıktan gelip Mısır halkını eğitmiş başka toplulukların olması da olası bir durum olarak gözükmektedir.

Bu efsanede bir ilginç nokta da bir tanrının , Osiris’in o sandığa sahip olma isteği ve sandığın tam olarak ona tıpatıp uyduğunu düşündüğü an onun içinde hapis olmasıdır. Bu bizim de sık sık içine düşebileceğimiz bir durumdur. Her zaman karşımıza biz cazip gelebilecek “sandıklar” çıkabilir. Hatta biz bunların tam bize uygun olduklarını düşünebiliriz. İşte o andan itibaren de onun esiri olabiliriz. Sonunda bu sahte cennet bizim sonumuz olabilir

Yazan Erhan Altunay

KAYNAKÇA

BAUVAL Robert , GILBERT Adrian , Tanrıların Evi Orion’da ( çev. Belkıs Çorakçı ) , Milliyet Yayınları , İstanbul , 1996

BUDGE E.A.Wallis , Egyptian Magic , Dover Publications , New York , 1971

BUDGE E.A.Wallis , The Egyptian Book of the Dead , Dover Publications , New York , 1967

BUDGE E.A.Wallis , The Gods of the Egyptians ( 2 volumes ) , Dover Publications , New York , 1969

BUDGE E.A.Wallis , First Steps in Egyptian , Kegan Paul , Trench , Trübner & Co Ltd. , London , 1895

CHALABY Abbas , Toute L’Egypte , Bonechi , Florence , 1993

CLARK R.T. Rundle , Myth and Symbol in Ancient Egypt , Thames and Hudson , New York , 1995

COTTRELL Leonard , The Anvil of Civilization , Mentor Books , New York , 1957

DIOP Cheikh Anta , The African Origin of Civilization , Lawrence Hill & Company , Westport , 1974

DOBLHOFER Ernst , Le Déchiffrement des Ecritures , Arthaud , Ain , 1959

EMERY W.B. , Archaic Egypt , Penguin Books , London , 1991

FRAZER James G. , Altın Dal , Dinin ve Folklorun Kökleri (çev. Mahmet H. Doğan) I.Cilt , Payel Yayınevi , İstanbul , 1991

GROF Stanislav , Books of the Dead , Manuals for Living and Dying , Thames and Hudson, London , 1994

GUIRAND Félix , Mythologie Générale , Librairie Larousse , Paris , 1935

HART George , Egyptian Myths , British Museum Press , London , 1995

HERODOTOS , Herodot Tarihi ( çev. Müntekim Ökmen ) , Remzi Kitabevi Yayınları , İstanbul , 1973

HOOKE S.H. , Middle Eastern Mythology , Penguin Books , Middlesex , 1963

İNAN Afet , Eski Mısır Tarih ve Medeniyeti , Türk Tarih Kurumu Yayınları , Ankara , 1987

LEADBEATER C.W. , Ancient Mystic Rites , Quest Books , Illinois , 1995

LEFEBVRE Gustave , Grammaire de l’Egyptien Classique , Imprimerie de l’Institut Français d’Archéologie Orientale , Le Caire , 1955

MIQUEL Pierre , La Vie Privée des Hommes Au Temps des Anciens Egyptiens , Hachette , Paris , 1979

MONTET Pierre , La Vie Quotidienne en Egypte Au Temps des Ramsès , Hachette , Paris , 1983

MUTLU Belkıs , Efsanelerin İzinde , Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Yayınları , İstanbul , 1965

NEWBERRY Percy , GARSTANG John , A Short History of Ancient Egypt , Archibald Constable & Co Ltd., London , 1907

ÖZER Yusuf Ziya , Mısır Tarihi , Türk Tarih Kurumu Yayınları , Ankara , 1987

ROSSI Pierre , La Cité D’Isis , Histoire Vraie des Arabes , Enag Editions , Alger , 1991

SALEH Mohammed , SOUROUZIAN Hourig , Musée Egyptien de Caire, Catalogue Officiel, Verlag Philipp von Zabern, Mainz,1987

SMITH Joseph Lindon , Tombs , Temples & Ancient Art , University of Oklahoma Press , Oklahoma , 1956

SPENCE Lewis , Myths of Ancient Egypt , Senate , London , 1994

VERCOUTTER Jean , L’Egypte Ancienne , Presses Universitaires de France, Paris , 1968

http://www.bilgi-dunyam.tr.gg