Antik Roma İmparatorluk

Tüm düşmanlarını yenen Augustus cumhuriyetin devlet yapısını görünüşte yerinde bırakarak neredeyse tüm iktidarı elinde topladı. Halefi Tiberius ciddi bir muhalefetle karşılaşmadan başa geçti ve 68’de Nero’nun ölümüne kadar devam eden Julio-Claudian hanedanını kurdu. Artık imparatorluk olan Roma’nın genişlemesi ahlâksız ve yoz bazı imparatorlara ( Caligula tam anlamıyla deliydi ve Nero da gaddarlığı ve devlet işlerinden ziyade kişisel meselelerine zaman ayırmasıyla bilinirdi) rağmen devam etti. Julio-Claudian hanedanını Flavian hanedanı takip etti. ” Beş İyi İmparator” döneminde ( 96- 180) imparatorluk toprak genişliği, ekononomi ve kültür bakımından doruk noktasına ulaştı. ” Pax Romana” sırasında iç ve dış tehditlerden uzak Roma zenginleşti. Trajan döneminde Daçya’nın fethiyle imparatorluk en geniş sınırlarına ulaştı. Roma toprakları 6,5 milyon km²’lik bir alanı kapsıyordu.

döneminde aşıldı. Diocletianus 193 ile 235 yılları arasındaki döneme Severus hanedanı hâkim oldu ve Elagabalus gibi yetersiz bazı hükümdarlar başa geçti. Buna ilaveten ordunun kimin imparator olacağı konusunda artan etkisi uzun süreli bir emperyal çöküşe ve Üçüncü Yüzyıl Krizi olarak adlandırılan dış istilalara neden oldu. Kriz Diocletianus293 yılında imparatorluğu iki imparator ve onların yardımcılarından oluşan bir tetrarşi ile yönetilmek üzere doğu ve batı olarak ikiye ayırdı. Yarım yüzyıldan uzun bir süre birçok ortak yönetici imparatorluğun başına geçmek için mücadele etti. 11 Mayıs 330’da imparator I. ConstantinusByzantion’u Roma İmparatorluğu’nun başkenti ilan etti ve adını Konstantinopolis olarak değiştirdi. İmparatorluk 395 yılında Doğu Roma İmparatorluğu (Bizans İmparatorluğu) ve Batı Roma İmparatorluğu olarak ebediyen ikiye bölündü.

Batı İmparatorluğu sürekli olarak barbar akınlarından muzdaripti ve imparatorluğun çöküşü aşamalı olarak sürdü. 4. yüzyılda Hunların batıya akını Vizigotların imparatorluk sınırları içine irtica etmelerine neden oldu. 410 yılında I. Alarik önderliğindeki Vizigotlar Roma şehrini yağmaladılar. Vandallar Galya, İspanya ve Kuzey Afrika’daki Roma topraklarını istila ettiler ve 455’te Roma’yı yağmaladılar. 4 Eylül 476’da Germen Odoakr, batının son Roma imparatoru Romulus Augustus’u tahttan indirdi. Yaklaşık 1200 yılın sonunda Roma’nın Batı’daki egemenliği sona erdi.

Doğu imparatorluğu ise Jüstinyen döneminde bir süreliğine de olsa Kuzey Afrika ve İtalya’yı ele geçirdi. Ancak Jüstinyen’in ölümünden sonra Doğu Roma’nın Batı’da sahip olduğu topraklar İtalya’nın güneyi ve Sicilya ile sınırlı kaldı. Doğuda İslâm’ın yükselişi bir tehdit unsuruydu. Müslümanlar Suriye ve Mısır’ı ele geçirdiler ve çok geçmeden Konstantinopolis’e doğrudan bir tehdit oluşturmaya başladılar. Ancak Doğu Roma 8. yüzyılda Müslümanların kendi topraklarındaki ilerleyişini durdurmayı başardı ve 9. yüzyıldan itibaren kaybedilen toprakları geri aldı. MS 1000 yılında İmparatorluk, tarihinin en görkemli dönemini yaşamaktaydı. Bu dönemde II. Basileios Bulgaristan ve Ermenistan’ı yeniden ele geçirmiş, kültür ve ticaret gelişmişti. Ne var ki, çok geçmeden bu ilerleme 1071’de yapılan Malazgirt Savaşı ile aniden kesildi. Ardından da imparatorluk çöküşe geçti. İç çekişmeler ve Türk istilaları sonunda imparator I. Aleksios Komnenos 1095’te Batı’dan yardım istemek zorunda kaldı. Karşılık olarak Batı Haçlı Seferleri düzenledi. Dördüncü Haçlı seferi’nde İstanbul yağmalandı ve işgal edildi. İstanbul’un 1204 yılında işgal edilmesinin ardından imparatorluk topraklarında ardıl devletler ortaya çıktı ve içlerinden İznik’de kurulan devlet galip geldi. Konstantinopolis’in geri alınmasından sonraki dönemde imparatorluk Ege kıyılarına hapsolmuş bir Yunan devletinden ibaret hale geldi. Doğu imparatorluğu 29 Mayıs 1453’te Fatih Sultan Mehmet önderliğinde Osmanlıların Konstantinopolis’i ele geçirmesiyle yıkıldı.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *